Nelson Mandela ciekawostki: kim był i dlaczego jego ślady prowadzą do RPA?
Nelson Mandela jest jedną z najbardziej znanych postaci w historii Republiki Południowej Afryki i wiadomo, o co walczył: o zniesienie apartheidu. Jego losy są mocno związane z miejscami, które dziś można zwiedzić: z wyspą więzienną, dzielnicą Soweto, siedzibą rządu w Pretorii i prowincją Wschodni Przylądek.
Robben Island służyła władzom RPA do izolowania i więzienia przeciwników politycznych w latach od 1961 do 1996. Wśród więźniów byli późniejsi prezydenci kraju, w tym Nelson Mandela, Kgalema Motlanthe i Jacob Zuma.
Trasa nie musi trwać jednego dnia w jednym mieście. Najwygodniej zaplanować ją w kilku etapach, a przy ogólnym wyborze atrakcji w całym kraju przydaje się przegląd na osobnej stronie: co zobaczyć w RPA. Poniższy tekst skupia się tylko na miejscach związanych z Mandelą, a kiedy zmarł Nelson Mandela, sprawdzisz w każdej dobrej biografii.
Przed wyjazdem do Kapsztadu warto zarezerwować wycieczkę z opiekunem Mandeli na Wyspę Robben, żeby zobaczyć celę, w której spędził lata. (link partnerski)
Jak ułożyć trasę śladami Nelsona Mandeli?
Trasa ma cztery główne przystanki, a każdy leży w innej części kraju. Warto zacząć od Kapsztadu, bo stamtąd odpływają wycieczki na wyspę.
- Kapsztad i Robben Island, na wyspie na Table Bay, około 6,9 km od wybrzeża.
- Soweto, dzielnica Johannesburga w prowincji Gauteng.
- Union Buildings w Pretorii, także w prowincji Gauteng.
- Wschodni Przylądek, prowincja nad Oceanem Indyjskim, między Przylądkiem Zachodnim a KwaZulu-Natal.
Pretoria i Johannesburg korzystają z tych samych lotnisk i połączeń, więc przelot między tymi miastami jest częstą opcją. Dojazd do Wschodniego Przylądka wymaga osobnego planu, bo prowincja jest duża, a odległości między jej miastami są spore. Najlepiej sprawdzić połączenia z aktualnym rozkładem na miejscu przed wyjazdem.
Kolejność może być odwrotna, jeśli wjeżdżasz do kraju od północy. Ważne jest, by zostawić na Robben Island dzień o stabilnej pogodzie, bo wycieczki zależą od warunków na morzu.
Co zobaczyć na Robben Island i ile to trwa?
Wycieczki na Robben Island wyruszają z nabrzeża Victoria & Alfred Waterfront w Kapsztadzie. Kursy odbywają się kilka razy dziennie, a aktualne godziny odpłynięć promu podaje przewoźnik na swojej stronie lub w kasie na nabrzeżu. Cała wyprawa, z przeprawą promem tam i z powrotem oraz zwiedzaniem, trwa około 3,5 godziny.
Na wyspie zwiedzasz miejsca związane z historią kraju. Należą do nich cmentarz, dawny wapiennik, dom Roberta Sobukwe, kamieniołom bazaltu, schrony wojska i marynarki oraz zabudowania więzienia o zaostrzonym rygorze.
Najmocniej zapada w pamięć cela Nelsona Mandeli, która jest pokazywana w ramach zwiedzania. Przy wyjściu z więzienia stoi też stos kamieni, który zaczął układać Mandela, a kolejni więźniowie dokładali do niego kamienie.
Przewodnicy to często byli więźniowie, więc opowieści mają osobisty charakter. Robben Island jest otwarta przez cały rok, o ile pozwala na to pogoda, a ruch promu może zostać ograniczony przy silnym wietrze.
Jaka była historia Robben Island przed Mandelą?
Wyspa służyła jako więzienie już od końca XVII wieku, a najwcześniejszym znanym więźniem był prawdopodobnie Autshumato w połowie XVII wieku. Przez wieki trafiali tu przywódcy polityczni z różnych kolonii holenderskich.
W 1819 roku brytyjskie władze skazały na dożywocie afrykańskiego przywódcę Makandę Nxele, po nieudanym powstaniu w Grahamstown. Uciekł z więzienia, ale utonął w pobliżu brzegów Table Bay.
Na wyspie działała też kolonia trędowatych. Od 1892 roku przyjęcie stało się obowiązkowe, a ruch chorych został ograniczony. Podczas II wojny światowej wyspę ufortyfikowano, a jej działa miały bronić Kapsztadu.
Najważniejszym etapem było zamknięcie więzienia o zaostrzonym rygorze w 1991 roku. W 1997 roku wyspę zamieniono w muzeum, a w 1999 roku została wpisana na listę UNESCO. Dziś wiele osób uważa ją za symbol ucisku, zwłaszcza wśród czarnych mieszkańców RPA.
Czym jest Soweto i co łączy je z Mandelą?
Nazwa Soweto pochodzi od angielskiego skrótu South Western Townships. Jest to dzielnica Johannesburga w prowincji Gauteng, położona na wysokości 1632 m n.p.m. Powstała w latach 30. XX wieku, gdy władze rozdzielały białych i czarnych mieszkańców miasta.
Najważniejszym wydarzeniem w historii dzielnicy był bunt uczniów w 1976 roku. Protest wywołało zarządzenie, by w szkołach afrykańskich wprowadzić język afrikaans. Zamieszki zostały krwawo zdławione, zginęło 176 uczniów, a ponad tysiąc osób zostało rannych.
Dom Mandeli w Soweto jest jednym z miejsc, które odwiedza się w ramach tej trasy. Aktualne godziny otwarcia domu podaje oficjalna strona obiektu, więc warto je sprawdzić przed wizytą. W pobliżu leży Soweto z muzeum apartheidu, które dobrze uzupełnia wizytę w domu.
Dzielnica ma też mocne miejsce w historii sportu. W 2010 roku odbył się tu finał Mistrzostw Świata FIFA, a uwaga kibiców z całego świata skupiła się wtedy na Soweto.
Link partnerski Wyspa Robben: wycieczka. Zobacz szczegóły wycieczki
Link partnerski Wyspa Robben: wycieczki i bilety. Zobacz, co można zarezerwować
Link partnerski Johannesburg: loty. Zobacz połączenia lotnicze
Czym są Union Buildings w Pretorii?
Union Buildings to oficjalna siedziba rządu RPA i biura prezydenta. Budynki stoją na szczycie Meintjieskop, w północnej części dzielnicy Arcadia, blisko Church Square. Są jedną z najbardziej znanych atrakcji Pretorii.
Projekt przygotował architekt Herbert Baker. Budowa rozpoczęła się w listopadzie 1910 roku, a zakończyła w 1913 roku. Budynek ma 285 m długości i jest zbudowany z jasnego piaskowca. Całość stoi na dawnym kamieniołomie, który stał się amfiteatrem.
Na szczytach wież stoją posągi Atlasa, który dźwiga świat, autorstwa Abrahama Broadbenta. Na podium w amfiteatrze stoi Merkury, rzymski posłaniec i bóg handlu, dzieło George’a Nessa.
W 2024 roku wpisano na listę UNESCO zespół miejsc o nazwie Human Rights, Liberation and Reconciliation: Nelson Mandela Legacy Sites, a Union Buildings są jego częścią. Prezydenci składają tu przysięgę, a budynek pełni rolę symbolu demokracji.
Co Wschodni Przylądek ma wspólnego z Mandelą?
Wschodni Przylądek rozciąga się wzdłuż Oceanu Indyjskiego między Przylądkiem Zachodnim a KwaZulu-Natal. Jego mieszkańcy posługują się głównie językiem xhosa. Prowincja obejmuje dawne bantustany Transkei i Ciskei.
To tu wychowało się wielu działaczy walki z apartheidem. Należą do nich Nelson Mandela, Thabo Mbeki, Steve Biko i Oliver Tambo. Dlatego przyjeżdżający po jego śladach często wybierają tę część kraju.
Stolicą prowincji jest Bhisho. Największe miasto dawnego Transkei to Mthatha. Wybrzeże Wild Coast jest opisywane jako spektakularne, bez tłumów turystów, więc dobrze nadaje się na spokojniejszy finał wyjazdu.
Przed wyjazdem sprawdź położenie miejsc na mapie RPA. Prowincja jest rozległa, a dojazd między miastami wymaga dłuższego zaplanowania niż w Kapsztadzie czy Pretorii.
Kiedy najlepiej jechać na tę trasę?
Dane klimatyczne poniżej dotyczą Kapsztadu, czyli punktu startowego trasy. Pokazują średnie najwyższe i najniższe temperatury oraz sumę opadów w każdym miesiącu.
| Miesiąc | Najwyższa temperatura (°C) | Najniższa temperatura (°C) | Opady (mm) |
|---|---|---|---|
| Styczeń | 27 | 17 | 9,4 |
| Luty | 27 | 17 | 9,6 |
| Marzec | 26 | 15 | 13 |
| Kwiecień | 24 | 12 | 40 |
| Maj | 21 | 10 | 61 |
| Czerwiec | 18 | 8 | 92 |
| Lipiec | 18 | 7 | 85 |
| Sierpień | 18 | 8 | 72 |
| Wrzesień | 20 | 9 | 44 |
| Październik | 22 | 12 | 28 |
| Listopad | 24 | 13 | 25 |
| Grudzień | 26 | 16 | 13 |
Najbardziej mokry jest czerwiec, a najsuchszy styczeń. Zimą często pada, a noce bywają chłodne. Lato jest gorące, ale suche, więc dobrze znosi się je przy odpowiedniej ochronie przed słońcem.
Październik i listopad to okres po zimie, z wiatrem. Wiatr południowo-wschodni wywiewa smog z miasta. Dla zwiedzania Robben Island i miast w głębi kraju wybór miesiąca zależy od tego, czy wolisz ciepło, czy mniejszy tłum.
Od czego zacząć planowanie tej trasy?
Zacznij od Robben Island, bo to od niej najszybciej zależą bilety i pogoda. Wycieczki zależą od warunków na morzu, więc zostaw sobie zapas dni na zmiany terminu. Aktualne godziny i zasady rezerwacji znajdziesz na oficjalnej stronie Robben Island Museum.
Następnie ustal kolejność miast. Soweto i Pretoria leżą blisko siebie w prowincji Gauteng, a Wschodni Przylądek wymaga osobnego przelotu lub dłuższej podróży.
Na koniec sprawdź godziny zwiedzania domu Mandeli i Union Buildings. Mają inne zasady niż wyspa, więc nie planuj ich na ten sam dzień bez sprawdzenia.
Dobrym pomysłem jest zapisanie wszystkich przystanków w jednym dokumencie z godzinami, numerami rezerwacji i czasem na przejazdy. Trasa po miejscach związanych z Mandelą jest wymagająca emocjonalnie, więc warto zostawić w planie chwilę na odpoczynek.
