Przejdź do treści
Odkryj RPA
Garden Route i wschodnie wybrzeże

Garden Route: etapy, noclegi i pora roku na trasie

Redakcja Odkryj RPA10 min czytania
Garden Route
Fot. Bernard DUPONT from FRANCE, CC BY-SA 2.0

Garden Route to około 300 kilometrów wybrzeża na południowym wschodzie RPA, od Witsand w Przylądku Zachodnim po granicę Tsitsikamma w Przylądku Wschodnim. Ten tekst pokazuje, jak podzielić trasę na etapy, ile czasu przeznaczyć na poszczególne miejsca, gdzie nocować i którą porę roku wybrać. Na końcu znajdziesz listę spraw do sprawdzenia przed wyjazdem.

Czym jest trasa i gdzie leży?

Garden Route to wybrzeże południowo-wschodniej RPA o długości około 300 kilometrów. Trasa ogrodów zaczyna się w Witsand w Przylądku Zachodnim, a kończy na granicy z Tsitsikamma Storms River w Przylądku Wschodnim. Nazwa pochodzi od zielonej, bardzo zróżnicowanej roślinności oraz licznych ujść rzek i jezior wzdłuż brzegu.

Po drodze leżą miejscowości takie jak Knysna, Plettenberg Bay, Mossel Bay, Oudtshoorn, Wilderness czy Nature's Valley. Największym miastem trasy jest George, które pełni też funkcję głównego centrum administracyjnego.

Znaleziska archeologiczne z okolic Plettenberg Bay, Mossel Bay i Stilbaai wiążą ten region z początkami kultury człowieka. W 2017 roku obszar został dodany do sieci rezerwatów biosfery UNESCO. Jeśli chcesz najpierw ułożyć plan całego kraju, zajrzyj do przewodnika co zobaczyć w RPA.

Ile dni wystarczy na tę trasę?

Nie ma jednej liczby, bo odcinki między miejscowościami są krótkie, a długość pobytu zależy od tego, ile szlaków chcesz przejść. Trasę da się przejechać szybko, ale wtedy zobaczysz głównie przystanki przy drodze. Wygodniej wybrać kilka baz noclegowych i wyjeżdżać z nich na jednodniowe wycieczki.

Plan ułóż według trzech pytań: czy chcesz chodzić po górach, czy wolisz plaże i laguny, czy zależy ci na ptakach i lasach. Od odpowiedzi zależy, czy wystarczy kilka dni, czy potrzebny jest dłuższy pobyt.

Szlak Otter Trail wymaga osobnego planu. Trwa 5 dni, a noce spędza się w chatach po drodze, więc nie łączy się go z szybkim przejazdem.

Którą porę roku wybrać?

Trasa ma klimat oceaniczny, z łagodnymi latami i łagodnymi zimami. Opady występują przez cały rok, z lekkim szczytem wiosną. W Knysnie najbardziej deszczowe są październik i listopad.

Miejsce Lato (stopnie Celsjusza) Zima (stopnie Celsjusza)
Cała trasa, typowo rzadko powyżej 28 rzadko poniżej 10
Knysna, średnie maksimum około 25 od 17 do 18

Zimą, w lipcu i sierpniu, na górach nad trasą bywa śnieg. Jeśli zależy ci na ciepłym morzu, wybierz lato. Trasę zwykle przejeżdża się z zachodu na wschód, od Witsand w stronę granicy Tsitsikamma.

Jak poruszać się po trasie?

Od strony lądu do wybrzeża prowadzi niewiele łatwych dróg, dlatego wielu podróżnych wybiera samochód. Knysna leży przy autostradzie N2, a odległości między głównymi punktami są krótkie.

Odcinek Odległość (kilometry)
George do Knysny 60
Knysna do Plettenberg Bay 33
Plettenberg Bay do Nature's Valley około 30
Nature's Valley do obozu w Storms River około 40

Przed wyjazdem sprawdź ruch lewostronny w RPA, bo jest to najważniejsza zasada jazdy po tej trasie. Zasady wynajmu auta i ubezpieczenia sprawdź na stronach wypożyczalni.

Gdzie nocować po drodze?

Najwięcej noclegów skupia się w większych miejscowościach, a w parku narodowym działają własne obiekty. W Storms River są chalety, kemping i miejsce dla przyczep kempingowych. Działa tam też restauracja, sklep i biuro wycieczek.

W Nature's Valley jest obóz wypoczynkowy w De Vasselot, nad rzeką Groot River. Miejsce jest dobre dla miłośników ptaków i ma wiele szlaków dla piechurów.

Wilderness to kurort wypoczynkowy z naturalnymi jeziorami i laguną. Przed rezerwacją porównaj dojazd do plaży i do szlaków, bo odległości w tym rejonie są różne.

Knysna: laguna, Heads i nocleg nad wodą

Knysna leży na północnym brzegu dużej, ciepłowodnej laguny zasilanej rzeką Knysna. Laguna łączy się z oceanem przez dwa skaliste przylądki zwane Heads. Wody między nimi bywają niebezpieczne, a łodzie i rybacy tracili tu wiele razy.

Widok z góry na lagunę, miasto Knysna, przystań jachtową i pociąg jadący groblą na tle zielonych wzgórz.
Knysna: widok na miasto, lagunę i przystań jachtową u stóp wzgórz Fot. .prometheus., CC BY-SA 3.0

Przy Heads są formacje skalne zwane Map Stones. Miasto powstało jako gmina w 1882 roku, po połączeniu osad Newhaven i Melville oraz wąskiego pasa ziemi między nimi.

Knysna jest dobrą bazą, bo leży w połowie trasy. Stąd łatwo dojechać do plaż, lasów i szlaków w okolicy.

Plettenberg Bay i Nature's Valley: plaże i ptaki

Plettenberg Bay jest chętnie wybierane przez miłośników plaż. Na półwyspie Robberg żyje kolonia fok. Wieloryby występują w tych wodach przez cały rok, a najwięcej delfinów widać latem.

Nature's Valley leży na zachodnim końcu Tsitsikamma National Park. Okolica ma wiele szlaków prowadzących przez las i wzdłuż rzek. Jest to dobre miejsce na obserwację ptaków, zwłaszcza dla osób, które lubią spokojne poranki.

Tsitsikamma National Park: wybrzeże, mosty i szlaki

Tsitsikamma National Park chroni około 80 kilometrów wybrzeża. Główne miejsce obsługi to ujście Storms River, gdzie jest baza i punkt widokowy. Park od 2009 roku tworzy razem z dawnym Wilderness National Park jeden większy obszar zwany Garden Route National Park.

Drewniana kładka spacerowa biegnąca przez gęsty las pod rozłożystym, starym drzewem.
Park Narodowy Tsitsikamma, drewniany szlak pieszy w lesie Fot. Dietmar Rabich, CC BY-SA 4.0

Najbardziej znany jest szlak Otter Trail. Nazwano go od wydry przylądkowej, która żyje w tym rejonie. Trasa ma 26 kilometrów w linii prostej, a pieszo to 41 kilometrów. Szlak prowadzi od ujścia Storms River do Nature's Valley i trwa 5 dni.

Nad mostem Bloukrans działa skok na linie z wysokości 216 metrów. Chętni mogą też wybrać krótsze trasy spacerowe, na przykład do mostu wiszącego i punktu widokowego nad ujściem rzeki.

Wilderness, jeziora i laguny

Wilderness to kurort wypoczynkowy na trasie, znany ze spokojnego morza i długich plaż. Okolica ma także naturalne jeziora i laguny, które przyciągają osoby lubiące wodę.

Wilderness National Park został w 2009 roku połączony z Tsitsikamma i innymi obszarami w Garden Route National Park. Dla turystów oznacza to wspólne zasady i jeden system szlaków.

Jeśli wybierasz się tu z dziećmi lub z osobami mniej sprawnymi, spokojne plaże i krótkie spacery nad jeziorami są dobrym wyborem.

Mossel Bay i George na początku trasy

Mossel Bay to miejsce, gdzie w 1488 roku wylądował Bartolomeu Dias. Pierwszą pocztę w Afryce Południowej założono tu w 1500 roku. Miasto jest jednym z pierwszych przystanków na trasie od zachodu.

George jest największym miastem trasy i głównym centrum administracyjnym regionu. Stąd jest najłatwiej zrobić zakupy i załatwić sprawy urzędowe przed dalszą jazdą.

Okolice Stilbaai i Mossel Bay są ważne dla archeologii. Znaleziska z tego obszaru pokazują, że ludzie żyli tu bardzo dawno temu.

Link partnerski Garden Route: wycieczki i bilety. Zobacz, co można zarezerwować

Link partnerski Kapsztad: loty. Zobacz połączenia lotnicze

Oudtshoorn i Mała Karoo: przełęcze, strusie i wina

Do regionu należy też Mała Karoo, suchy obszar z gospodarstwami hodowlanymi. Najważniejszym miastem jest Oudtshoorn, znany z hodowli strusi i owiec.

Kamienny budynek z wieżą zegarową otoczony zielonym trawnikiem i palmami pod błękitnym niebem
C.P. Nel Museum w Oudtshoorn Fot. Bgabel, CC BY-SA 3.0

Z trasy do Małej Karoo prowadzą przełęcze, na przykład Outeniqua Pass i Garcia's Pass. Region ma też nagradzane gospodarstwa winiarskie i oliwkowe.

Różnica klimatu jest wyraźna. Mała Karoo jest półsucha, a wybrzeże ma wilgotniejsze powietrze znad Oceanu Indyjskiego.

Lasy, ptaki i wielodniowe szlaki

Lasy Outeniqua, Grootvadersbosch i Tsitsikamma tworzą połączenie fynbosu i lasu umiarkowanego. Szlaki prowadzą przez te lasy i oferują wędrówki oraz zajęcia ekoturystyczne.

Na trasie żyje blisko 300 gatunków ptaków. Spotkasz je w różnych siedliskach, od fynbosu, przez lasy, po mokradła.

Outeniqua Trail można przejść jako serię jednodniowych spacerów albo jako całość w ciągu siedmiu dni. Start jest w Beervlei, a koniec w Harkerville, między Knysną a Plettenberg Bay. Tsitsikamma Mountain Trail trwa sześć dni, ale można go skrócić do 2, 3, 4 lub 5 dni.

Co sprawdzić przed wyjazdem?

Zacznij od decyzji, ile dni chcesz spędzić na trasie i czy zależy ci na szlakach. Wybierz bazę noclegową w Knysnie, Plettenberg Bay albo w Storms River, zależnie od planu.

Szlak Otter Trail wymaga wcześniejszej rezerwacji, a zasady rezerwacji szlaków najlepiej sprawdzić na stronie SANParks, bo warunki mogą się zmieniać. Godziny wejścia do parku warto potwierdzić przed przyjazdem na oficjalnej stronie Tsitsikamma National Park.

Historia Knysny: od osadnictwa do złota

Pierwsi Europejczycy dotarli na ten teren w 1760 roku. Na wschodnim brzegu laguny powstała farma Melkhoutkraal, a pierwszy europejski rolnik, Stephanus Terblans, dostał pozwolenie na uprawę w 1770 roku.

Najbardziej znaną postacią wczesnej historii jest George Rex, Brytyjczyk uważany za założyciela Knysny. W 1804 roku przejął prawa do Melkhoutkraal, a później farmę Welbedacht, którą przemianował na Eastford. Część tej ziemi przekazał rządowi kolonialnemu, a Royal Navy założyła na niej osadę Melville.

W 1817 roku statek transportowy Emu jako pierwszy europejski statek wpłynął do Knysna Heads. Uderzył w skałę, a załoga wyrzuciła go na brzeg, żeby nie zatonął.

Później osadę zasilili Norwegowie z rodziny Thesen. Płynęli do Nowej Zelandii, ale zdecydowali się zostać w Knysnie. Eksport drewna z lasów do Przylądka szybko się rozwinął, a w pobliżu powstała tartak napędzany parą i mała stocznia.

W 1878 roku w rzece Karatara, niedaleko Ruigtevlei, znaleziono bryłkę złota. Do Millwood Forest przybyli poszukiwacze z całego świata, a miasto ogłoszono polem złota. Złota było jednak za mało, żeby utrzymać rozrastającą się osadę, i górnictwo upadło. Jeden z domów górników, Millwood House, pełni dziś funkcję muzeum.

Pierwsi mieszkańcy: San, Khoekhoe i Houtunqua

Ślady ludzi w okolicy Knysny są bardzo dawne. Czterdzieści skamieniałych odcisków stóp człekowatych, datowanych na około 90 000 lat, oraz inne znaleziska wskazują, że ludzie mieszkali tu od ponad 300 000 lat.

Pierwszymi mieszkańcami byli ludzie San, zbieracze i myśliwi, którzy w paleolicie zamieszkiwali większą część południowej Afryki. Z czasem byli wypierani i przyswajani przez Khoekhoe, którzy migrowali na południe.

Rdzenną grupą Khoekhoe w okolicy byli Houtunqua, zwani też Outeniqua. Ich nazwa oznacza „ludzi, którzy noszą miód”. Ich terytorium rozciągało się od ujścia rzeki Krom na wschodzie po ujście Grootbrak na zachodzie, wzdłuż gór Outeniqua.

Houtunqua żyli z hodowli bydła i wypasu, ale korzystali też z zasobów gór i oceanu. Na plaży Knoetzie odkryto muszle pozostawione przez tych ludzi. Ich wierzenia sprawiły, że unikali kontaktu z Europejczykami, dlatego w zapisach historycznych pojawiają się rzadko. Ostatnim zapisanym wodzem był Dikkop, który zmarł w 1816 roku.

Morski park Tsitsikamma: wybrzeże bez połowów

Część morska parku Tsitsikamma chroni środowisko wzdłuż brzegu. Obejmuje ona siedliska morskie, ptaki oraz zagrożone gatunki ryb. Strefa o długości 60 kilometrów wybrzeża jest objęta ochroną od 1964 roku.

Najważniejszą zasadą tego obszaru jest zakaz połowów. Dzięki temu woda przy brzegu pozostaje w niemal nienaruszonym stanie, co pozwala prowadzić badania nad zagrożonymi rybami.

Dla odwiedzających oznacza to, że wybrzeże w pobliżu ujścia Storms River i Nature's Valley wygląda tak, jak wyglądało przez lata. Wzdłuż brzegu prowadzi kilka szlaków, na przykład Blue Duiker Trail, który kończy się punktem widokowym Agulhas. Zimą z tego miejsca można czasem zobaczyć wieloryby i delfiny.

Szlak Blue Duiker prowadzi przez las, w którym żyją ptaki spotykane tylko w tym rejonie. Po drodze mijasz strumienie i wodospad. Ten szlak jest chętnie wybierany przez miłośników ptaków, a na trasie spotkasz też stare drzewa żółtodrzewu z charakterystycznymi, sierpowatymi liśćmi.

Kloofing, quady i obserwacja wielorybów

Na trasie działają firmy oferujące kloofing, czyli schodzenie wąwozami. Uczestnicy zjeżdżają na linach obok wodospadów, pływają w naturalnych basenach skalnych i mogą skakać ze skał. Zwykle trzeba zarezerwować wyprawę z wyprzedzeniem.

Ci, którzy wolą jazdę, mogą wybrać quady. Trasy prowadzą przez górskie doliny aż do otwartych przestrzeni Małej Karoo. Można jechać na czterech lub dwóch kołach, a oferta obejmuje zarówno krótkie przejażdżki, jak i nocleg w dziczy.

Wody przy Plettenberg Bay są miejscem obserwacji wielorybów. Południowe wieloryby i humbaki pojawiają się zwykle od lipca do grudnia, a brydy widuje się przez cały rok. Obok wielorybów spotyka się delfiny, a na półwyspie Robberg żyje kolonia fok przylądkowych.

Obserwacje z wody wymagają wyboru wycieczki łodzią i warunków pogodowych. Aby mieć dobre szanse na zdjęcia i spotkanie zwierząt, dobrze jest zaplanować co najmniej jeden dzień zapasowy.

Featherbed i wschodni przylądek: co widać przy Knysna Heads?

Przylądki Heads zamykają lagunę Knysna od strony oceanu, ale nie wyglądają tak samo. Zachodni przylądek jest w dużej części chroniony przez prywatny rezerwat przyrody Featherbed Nature Reserve. Wcześniej był własnością nauczyciela i prezentera telewizyjnego Williama Smitha, który odziedziczył ten teren po ojcu, znanym ichtiologu J. L. B. Smithie.

Wschodni przylądek jest natomiast mocno zabudowany. Różnica między obydwoma brzegami jest wyraźna już z widoku na wodę. Rezerwat pozwala zobaczyć, jak wygląda wybrzeże z mniejszą liczbą budynków.

Na wschodniej stronie Heads zatonął w 1903 roku niemiecki statek Paquita. Wody przy przylądkach są podstępne i nieprzewidywalne, a przez lata zabrały wiele łodzi i rybaków. Dlatego przy wejściu do laguny warto zwracać uwagę na lokalne ostrzeżenia i nie wypływać bez dobrego rozeznania.

Na północ od Knysny rozciąga się las deszczowy, który pokrywa pagórkowaty teren na odcinku około 20 kilometrów. Dalej, wysoko w górach Outeniqua, las ustępuje miejsca fynbosowi albo macchii. Ta zmiana roślinności pokazuje, jak szybko krajobraz zmienia się na niewielkim obszarze.

Jak Prąd Mozambicki i góry kształtują pogodę na Garden Route?

Morze przy wybrzeżu jest zasilane ciepłym Prądem Mozambickim. Typowa temperatura wody wynosi 21 stopni Celsjusza. Dzięki temu woda przy brzegu jest zwykle przyjemna do kąpieli.

Wilgotne wiatry znad Oceanu Indyjskiego napotykają góry Langeberg, Outeniqua i Tsitsikamma. Unoszą się wtedy wzdłuż zboczy i oddają swoje opady. Góry leżą od 10 do 30 kilometrów od morza, więc wpływ tego zjawiska widać na całej trasie.

Średnia roczna suma opadów wynosi 700 milimetrów. Deszcz pada przez cały rok, z lekkim szczytem wiosną. Zimą na szczytach gór bywa śnieg, najczęściej w lipcu i sierpniu.

Dla planu oznacza to, że deszcz może padać także wtedy, gdy na plaży świeci słońce. Warto mieć przy sobie coś przeciwdeszczowego, zwłaszcza podczas wycieczek w góry i w las.

Powiązane przewodniki: Mossel Bay: atrakcje i plan na Garden Route.

Pytania, które często padają

Ile dni wystarczy na Garden Route?
Nie ma jednej uniwersalnej liczby. Wygodnie jest wybrać kilka baz noclegowych i wyjeżdżać z nich na wycieczki, a szlaki planować osobno.
Jaka pora roku jest najlepsza na tę trasę?
Klimat jest łagodny przez cały rok. Latem temperatury rzadko przekraczają 28 stopni, a zimą rzadko spadają poniżej 10 stopni. W Knysnie najwięcej deszczu pada w październiku i listopadzie.
Czy całą trasę przechodzi się pieszo?
Trasę zwykle pokonuje się samochodem. Pieszo można przejść wybrane szlaki, na przykład Otter Trail, który trwa 5 dni.
Ile kilometrów ma Otter Trail?
Szlak ma 26 kilometrów w linii prostej, a pieszo przechodzi się 41 kilometrów. Biegnie od ujścia Storms River do Nature's Valley.
Czy na szlaki w parku trzeba się zapisać wcześniej?
Tak, szlaki w parku wymagają wcześniejszej rezerwacji. Zasady sprawdź na oficjalnej stronie parku przed wyjazdem.
Obok tego tekstu

Przeczytaj też