Gdzie leży Bo-Kaap i czym się wyróżnia?
Bo-Kaap to dzielnica w Kapsztadzie, na zboczach Signal Hill, powyżej centrum miasta. Jej nazwa w języku afrikaans oznacza mniej więcej „ponad Przylądkiem”. Obszar zajmuje 0,95 km², więc większość zwiedzania odbywa się pieszo.

Dzielnica jest historycznym centrum kultury malajskiej w Kapsztadzie. Dawniej nazywała się Dzielnicą Malajską i była obszarem rozdzielanym rasowo w czasach apartheidu. Została założona w 1760 roku.
Według instytucji ochrony dziedzictwa Bo-Kaap ma największe skupisko architektury sprzed 1850 roku w RPA. To także najstarsza zachowana dzielnica mieszkaniowa w Kapsztadzie. Najbardziej rzucają się w oczy jaskrawe domy i brukowane uliczki, które przyciągają fotografów i filmowców.
Dzielnica jest niewielka, a jej główne ulice są dobrze widoczne z góry. Większość osób przychodzi tu na kilka godzin, łącząc spacer z wizytą w muzeum i w jednym z lokali z jedzeniem.
Skąd wzięła się nazwa Dzielnica Malajska?
W 1760 roku Jan de Waal kupił działkę u podnóża Signal Hill, między ulicami Dorp i Wale. Rok później dokupił sąsiednią działkę. Od 1763 roku budował na niej małe domy do wynajęcia, a wynajmował je niewolnikom.
Wykwalifikowani robotnicy muzułmańscy zwani Mardijkerami przybyli do Przylądka z Azji Południowo-Wschodniej i osiedlili się w Bo-Kaap. Niewolników sprowadzano z Malezji, Indonezji i różnych części Afryki, stąd nazwa „Malay”. Większość nowych mieszkańców wyznawała islam.
Pierwszy meczet, Auwal, powstał przy ulicy Dorp w 1794 roku. Między 1790 a 1825 rokiem powstawały kolejne domy w stylu Cape Dutch i Cape Georgian. W 1804 roku założono cmentarz Tana Baru dla rodzin muzułmańskich.
Około 1820 roku do dzielnicy trafili zesłańcy z Jawy i Cejlonu. Po zniesieniu niewolnictwa w 1834 roku deweloperzy postawili rzędy wąskich, głębokich domów do wynajęcia. Dzielnica stała się w ten sposób miejscem, gdzie mieszkali ludzie o różnych korzeniach.
Dlaczego domy w Bo-Kaap są kolorowe?
Domy wynajmowane były pierwotnie malowane na biało, dopóki trwała dzierżawa. Kolory przypisuje się nowym właścicielom, którzy chcieli wyrazić wolność. Źródła wskazują jednak, że tradycja kolorowych fasad zaczęła się dopiero pod koniec XX wieku, a nie wcześniej.
Dziś najczęściej widać takie odcienie:
- róż,
- czerwień,
- błękit,
- zieleń,
- fiolet.
Najbardziej znany jest odcinek ulicy Wale przy ulicy Rose, gdzie kolorowe domy stoją jeden obok drugiego. Na ścianach budynków można też zobaczyć murale, między innymi przy numerze 93 na ulicy Wale.
Brukowane uliczki wzmacniają efekt. Dla fotografów to idealne tło, a dla mieszkańców to zwykła codzienność. Warto pamiętać, że fasady to prywatne domy, nie scenografia.
Jak dzielnica została objęta ochroną?
Ochrona zaczęła się w 1943 roku, gdy grupa znanych obywateli odrestaurowała 15 domów z pomocą komisji ds. zabytków. W 1966 roku część obszaru uznano za pomnik narodowy. Od 1971 roku rada miasta sama zaczęła odnawiać domy i ulice. Do 1975 roku ukończono prace przy 48 jednostkach.
W marcu 2019 roku rada miasta zatwierdziła włączenie Bo-Kaap do strefy ochrony dziedzictwa. Obejmuje ona około 600 prywatnych domów. W maju 2019 roku minister kultury ogłosił 19 stanowisk w dzielnicy narodowymi zabytkami.
Cele strefy są konkretne. Chodzi o zachowanie dzielnicy, zachęcanie właścicieli do remontu istniejących budynków, dopasowanie nowej zabudowy do krajobrazu oraz wspieranie tradycji społecznych i kulturowych.
Strefa sięga Parku Narodowego Table Mountain. Obejmuje też część ulicy Buitengracht, między skrzyżowaniami z ulicami Carisbrook i Strand.
Co zobaczyć w Muzeum Bo-Kaap?
Muzeum mieści się przy ulicy Wale 71. Budynek pochodzi z lat 60. XVIII wieku i jest najstarszym domem w dzielnicy zachowanym w pierwotnej formie. Pokazuje wkład wczesnych osadników muzułmańskich, z których wielu było krawcami, stolarzami, szewcami i budowniczymi.
Wnętrza urządzono w stylu XIX wieku. Zobaczysz tu:
- stół z opuszczanym blatem typowy dla Przylądka,
- krzesła w stylu Cape Regency,
- pokój panny młodej, dopasowany do sukni ślubnej.
Przed wejściem stoi voorstoep, czyli przedsionek z ławką po każdej stronie. Muzeum pokazuje też życie zamożnej muzułmańskiej rodziny z XIX wieku oraz czarno-białe zdjęcia codzienności dzielnicy.
Godziny otwarcia i cenę biletu do Muzeum Bo-Kaap warto sprawdzić na oficjalnej stronie muzeum.
Link partnerski Bo-Kaap: wycieczki i bilety. Zobacz, co można zarezerwować
Co jeść w Bo-Kaap?
Dzielnica słynie z kuchni cape malay, czyli kapsko-malajskiej. Jej tradycyjne potrawy, takie jak bredie, bobotie, sosaties i koeksisters, są podstawą wielu domowych stołów w RPA. Są to adaptacje dań przywiezionych przez dawnych mieszkańców.
Najczęściej spotkasz w dzielnicy:
- bredie, czyli gulasz z mięsem i warzywami,
- bobotie, zapiekankę mięsną z zalewą jajeczną,
- sosaties, szaszłyki w marynacie,
- koeksisters, słodkie pączki polewane syropem.
Faldela Williams napisała trzy książki kucharskie, w tym The Cape Malay Cookbook. Pomogła w ten sposób utrzymać tradycje tej kuchni. Źródła wskazują również, że w okolicy sprzedaje się smaczne uliczne jedzenie, więc spacer można połączyć z przekąską.
Przy wyborze lokalu sprawdź, czy menu jest po angielsku. Lokale są małe i często rodzinne, więc dobrze zapytać o polecane danie.
Jak zwiedzać i fotografować dzielnicę?
Dzielnica zajmuje niewiele miejsca, więc wystarczy około godziny spaceru, aby zobaczyć najważniejsze ulice. Trasa może prowadzić od ulicy Wale przez Rose Street do Shortmarket Street, a potem w stronę ulicy Chiappini.
Warto zobaczyć:
- meczet Auwal przy ulicy Dorp, najstarszy w RPA,
- meczet Nurul Islam z 1844 roku,
- dom przy ulicy Chiappini z kolorową fasadą,
- widoki na Signal Hill i Table Mountain.
Bo-Kaap jest popularnym miejscem do kręcenia filmów. Fotografując, pamiętaj, że to prywatne domy i aktywne miejsca modlitwy. Przy meczetach zachowaj ciszę, a przed zdjęciem mieszkańców poproś o zgodę.
Jakie napięcia dotyczą mieszkańców?
Po upadku segregacji rasowej nieruchomości w Bo-Kaap stały się bardzo pożądane. Na to wpływa zarówno położenie, jak i brukowane uliczki oraz unikalna architektura. Coraz więcej zamożnych przyjezdnych kupuje tu domy.
Wspólnota obawia się utraty swojego charakteru. Pojawiają się konflikty, gdy właściciele sprzedają budynki, a długoletni mieszkańcy tracą mieszkania. Źródła wskazują także napięcia wynikające z nadmiernej turystyki oraz sporów między tradycjonalistami a zwolennikami zmian.
Dzielnica słynie też z poparcia dla sprawy wyzwolenia Palestyny. Widać to w dużych muralach z flagą Palestyny. Ta postawa wynika po części z muzułmańskiego dziedzictwa, ale budzi kontrowersje zarówno w mieście, jak i za granicą.
Odwiedzający powinni pamiętać, że są gośćmi w miejscu, gdzie ludzie mieszkają na co dzień. Spokojne zachowanie i szacunek dla codziennego życia są najważniejsze.
Od czego zacząć planowanie wizyty w Bo-Kaap?
Zacznij od ustalenia, ile dni chcesz spędzić w Kapsztadzie. Bo-Kaap zajmie pół dnia, a reszta zależy od tego, co wybierzesz w mieście. Dobrze połączyć spacer z wizytą w muzeum i w lokalu z kuchnią cape malay.
Na resztę dnia warto wybrać V&A Waterfront, gdzie są port, zakupy i akwarium. Po zwiedzaniu wiele osób wybiera też plażę, na przykład w Camps Bay.
Przed wyjazdem sprawdź aktualne godziny muzeum na jego stronie. Dojazd do dzielnicy możliwy jest taksówką lub samochodem, a warunki transportu publicznego sprawdź na oficjalnej stronie miasta Kapsztad.
Aktualny sposób dojazdu i dostępne opcje transportu najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie miasta.
Zaplanuj wizytę w ciągu dnia, bo dzielnica jest mała i ma wąskie uliczki. Wieczorem lepiej wybrać się w miejsce z ruchem, na przykład do centrum.
